AB AI Yasası Madde 6 Yüksek Riskli Sınıflandırma
AB AI Yasası'nın 6. Maddesi, yüksek riskli AI sistemleri için sınıflandırma kuralları belirlemektedir. Yüksek riskli sistemler, istihdam, kredi puanlama, sağlık hizmetleri, eğitim ve hukuk uygulamaları gibi Ek III kategorileri ile tanımlanmaktadır. Kuruluşların, AI ile ilgili Dijital Omnibus tarafından getirilen ertelemeyi takiben, 2 Aralık 2027'ye kadar uyum sağlaması gerekmektedir. 6. Madde gereklilikleri, karar izlenebilirliği için otomatik kayıt (Madde 12), şeffaflık ve açıklanabilirlik (Madde 13) ve insan denetimi yeteneklerini (Madde 14) içermektedir. Uyum sağlamayanlar, 15 milyon €'ya kadar veya küresel cirosunun %3'ü kadar ceza ile karşılaşabilir. Standart yürütme kayıtları 6. Maddeyi karşılamamaktadır — uyum, akıl yürütme, kanıt, değerlendirilen alternatifler ve hesap verebilirliği yakalayan yapılandırılmış karar izleme gerektirmektedir. AIAgentree, AB AI Yasası'nın 6. Maddesi'ne uyum sağlamak için özel olarak tasarlanmış Karar Paketi altyapısı sunmaktadır.
AB AI Yasası'nın 6. Maddesi, AI sisteminizin "yüksek riskli" olup olmadığını belirler — bu, kayıt, şeffaflık ve insan denetimi için zorunlu gereklilikleri tetikler. Son tarih: 2 Aralık 2027.
- •Ek III kategorileri — kredi, istihdam, sağlık hizmetleri, eğitim
- •Madde 12 — karar izlenebilirliğini sağlayan otomatik kayıt tutma
- •Madde 13 — şeffaflık ve açıklanabilirlik gereklilikleri
- •Madde 14 — insan gözetimi ve müdahale yetenekleri
- •Ceza — uyumsuzluk için 15 milyon € veya küresel cirosunun %3'üne kadar
Geçen ay, bir Tier-1 Avrupa bankasının AI ekibi, hiçbir AI liderinin istemediği e-postayı aldı.
CISO şunları yazdı: "Denetim geliyor. 30 gün. AI destekli kredi kararlarının son 90 gününü belgeleyin. Madde 6'ya göre tam izlenebilirlik."
Yapay zeka ekibinin ilk yanıtı "loglarımız var." Loglar Madde 6'ya uygun değildir.
Feragatname: Bu gönderi yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Uyum kararları için nitelikli hukuki danışmanlık alın. Düzenleme metni Temmuz 2026 itibarıyla geçerlidir; güvenmeden önce alıntıları doğrulayın.
Madde 6 Basit Dille
AB AI Yasası'nın 6. Maddesi (Regülasyon 2024/1689), bir yapay zeka sisteminin "yüksek riskli" olarak nitelendirileceği durumları belirler. Bu sınıflandırma, yapay zeka ajanlarınızı nasıl belgelemek ve yönetmek zorunda olduğunuzu köklü bir şekilde değiştiren zorunlu uyum gerekliliklerini tetikler.
Madde 6(1): "Bir AI sistemi [...] yüksek riskli olarak kabul edilecektir, eğer [...] AI sistemi bir ürünün güvenlik bileşeni olarak kullanılmak üzere tasarlanmışsa [...] veya AI sistemi kendisi bir ürünse [...] ve üçüncü taraf uygunluk değerlendirmesine tabi tutulması gerekiyorsa."
Madde 6(2): "Paragraf 1'de belirtilen yüksek riskli AI sistemlerine ek olarak, Ek III'te listelenen herhangi bir kullanım durumuna giren AI sistemleri yüksek riskli olarak kabul edilecektir."
Eğer AI ajanın Ek III'te listelenen kategorilerde — kredi puanlama, istihdam, sağlık hizmetleri, eğitim, hukuk uygulaması — kararlar alıyorsa, bu varsayılan olarak yüksek risklidir ve 12-14. Maddelere uymalıdır.
Ek III Yüksek Riskli Kategoriler
Ek III, AI sistemlerinin otomatik olarak yüksek riskli olarak sınıflandırıldığı 8 kategoriyi tanımlar:
- •(1) Biyometrik Veriler — Yüz tanıma, duygu tespiti, biyometrik kimlik doğrulama
- •(2) Kritik Altyapı — Trafik yönetimi, kamu hizmetleri, dijital altyapı
- •(3) Eğitim — Kabul kararları, sınav puanlaması, öğrenme yolu belirleme
- •(4) İstihdam — İşe alım, performans değerlendirmesi, terfi, işten çıkarma. ÇOK YÜKSEK ÖNEM
- •(5) Temel Hizmetler — Kredi puanlama, sigorta fiyatlandırması, fayda erişimi. ÇOK YÜKSEK İLGİ
- •(6) Hukuk Uygulama — Kanıt değerlendirmesi, profil oluşturma, risk değerlendirmesi
- •(7) Göç & Sığınma — Vize başvuruları, sınır kontrolü, sığınma işlemleri
- •(8) Adalet — Hukuki araştırma, dava sonucu tahmini, ceza verme
Eğer AI ajanlarınız 4 (istihdam) veya 5 (temel hizmetler) kategorilerinde çalışıyorsa, muhtemelen tam Madde 6 gerekliliklerine tabisinizdir. Bunlar en yüksek hacimli kurumsal AI kullanım senaryolarıdır.
Üç Yetenek Madde 6 Talepleri
Yüksek risk sınıflandırması, uyumun ne anlama geldiğini tanımlayan üç ilgili Maddeyi tetikler:
Madde 12: Kayıt Tutma ve Denetim İzleri
Yüksek riskli AI sistemleri, olayların otomatik olarak kaydedilmesini sağlayan yeteneklerle tasarlanmalı ve geliştirilmelidir ('loglar') [...] Kayıt yetenekleri, AI sisteminin işleyişinin izlenebilirlik seviyesini [...] amaçlanan amaca uygun şekilde sağlamalıdır.
Çeviri: Sadece API çağrıları değil, aynı zamanda akıl yürütme de içeren kararların izlenebilirliğini sağlayan kayıtlara ihtiyacınız var.
Madde 13: Şeffaflık ve Bilgi
Yüksek riskli AI sistemleri, işletmecilerin bir sistemin çıktısını yorumlamasını ve bunu uygun bir şekilde kullanabilmesini sağlamak için, işleyişlerinin yeterince şeffaf olmasını sağlayacak şekilde tasarlanmalı ve geliştirilmelidir.
Çeviri: Karar çıktıları yorumlanabilir olmalıdır. Kara kutu uyumlu değildir.
Madde 14: İnsan Denetimi
Yüksek riskli yapay zeka sistemleri, insan denetiminin atandığı gerçek kişilerin [...] yapay zeka sisteminin yeteneklerini ve sınırlamalarını tam olarak anlamalarını ve işletimini uygun bir şekilde izleyebilmelerini sağlamak amacıyla [...] tasarlanmalı ve geliştirilmelidir.
Çeviri: İnsanlar anlamalı, izlemeli ve müdahale edebilmelidir.
Neden Günlük Kaydı Madde 6'yı Karşılamıyor
Standart yürütme kayıtları ne olduğunu kaydeder. Madde 6, ne karar verildiğini ve nedenini belgelendirmeyi gerektirir. Bunlar temelde farklı belgeler.
| ❌ İcra Kaydı (Uyumlu Değil) | ✅ Karar İzleme (Uyumlu) |
|---|---|
kredi_onayla(app_id=1234) | Öneri: Kredi #1234'ü onayla ARTI: 3 yıllık ödeme geçmişi (ağırlık: 0.9) ARTI: Stabil istihdam (ağırlık: 0.85) EXTRA: Skor eşik altında (ağırlık: 0.72) Geçersiz Kılma: Analist onaylı istisna Gerekçe: Ödeme geçmişi skoru aşar Sonuç (6ay): 0 kaçırılan ödeme |
| Kredinin onaylandığını söyler. Nedenini, neyin dikkate alındığını veya hangi alternatiflerin mevcut olduğunu söylemez. | Akıl yürütmeyi, alternatifleri, insan denetimini ve sonuç takibini yakalar. |
Bir düzenleyici "bu kredi neden puana rağmen onaylandı?" diye sorduğunda, kayıtların bir yanıtı yoktur. Karar izleme bunu sağlar.
Neden Düşünce Zinciri Yakalama Madde 6'yı Karşılamıyor
Zihin akışı (CoT) yakalama bir çözüm gibi görünüyor — modeli "mantığını açıklamaya" zorlamak. Ancak temel bir sorun var:
CoT Problemi
Zihin zinciri sonradan üretilir. Modelin iç hesaplamalarına sadık değildir. İki istem, farklı "açıklamalarla" aynı kararı üretebilir. Komisyonun çalışma yorumu, karar anı yakalama gerektirmeye doğru ilerliyor, sonradan yeniden yapılandırma değil.
Karar izleme, karar anında yapılandırılmış belgeleri yakalar — sonrasında yeniden oluşturulmuş anlatılar değil. Bu, "izlenebilirliği sağlayan" "otomatik kayıt" için Madde 12 gereksinimini karşılar.
Karar İzlemenin Neleri Kapsadığı (Ve Neden Madde 6'yı Tatmin Ettiği)
AIAgentree'nin Karar Paketleri, Madde 6'nın belge gereksinimlerine doğrudan karşılık gelir:
| Madde 6 Gereklilik | Karar Paketi Bileşeni |
|---|---|
| Kararların izlenebilirliği | sonuç + gerekçe_argüman_ids |
| Alternatiflerin değerlendirilmesi | alternatives[] + reddedilen argümanlar |
| Kanıt temeli | evidence_refs[] ile köken + anlık görüntüler |
| İnsan denetimi (Madde 14) | decided_by alanı (ajan/insan/her ikisi) |
| Yorumlanabilirlik (Madde 13) | Artı/eksi ilişkileri ile yapılandırılmış argüman ağacı |
Sektöre Özgü Uygulama
Sağlıkta Yapay Zeka
Tanı, tedavi önerileri veya hasta triajında yardımcı olan AI sistemleri Ek III kapsamına girmektedir. Madde 6, dikkate alınan klinik kanıtların, değerlendirilen diferansiyel tanıların ve bir öneriye yol açan akıl yürütme zincirinin kaydedilmesini gerektirir.
Temel gereklilik: Kanıt anlık görüntüleri, karar verme zamanında klinik verileri dondurmalıdır. Mevcut hasta kayıtlarından sonradan yeniden yapılandırma uyumlu değildir.
Finansal Hizmetler
Kredi puanlama, sigorta değerlendirmesi ve dolandırıcılık tespiti, kategori 5 altında yüksek riskli olarak sınıflandırılmaktadır. Madde 6, karar üzerinde etkili olan faktörlerin belgelenmesini, bu faktörlerin nasıl ağırlıklandırıldığını ve sonucun neyin değiştireceğini gerektirir.
Temel gereklilik: Bir başvuran "neden reddedildim?" diye sorduğunda, karar izinden belirli faktörleri belirtme yeteneğine sahip olmalısınız — bir açıklama yeniden oluşturmak yerine.
İK & İstihdam
İşe alım taraması, performans değerlendirmesi ve işten çıkarma kararları kategori 4 altında yüksek risk taşımaktadır. Madde 6 gereklilikleri, ayrımcılık endişeleri nedeniyle burada özellikle katıdır.
Temel gereklilik: Karar izleri, korunan özelliklerin sonuçları etkilemediğini göstermelidir. Önyargı izleme, sadece sonuç denetimleri değil, yapılandırılmış akıl yürütme gerektirir.
Zaman Çizelgesi ve Son Tarihler
AB YZ YASASI ZAMAN ÇİZELGESİ
- •Ağu 2024 — Yürürlüğe girmesi
- •Şub 2025 — Yasaklı AI yasaklandı + AI okuryazarlığı zorunlu
- •Ağu 2025 — Yönetim kuralları + GPAI yükümlülükleri
- •Ağu 2026 — YÜKSEK RİSKLİ SİSTEMLER UYUM SON TARİHİ
90 Günlük Hazırlık Kontrol Listesi
İşte Madde 6 uyumu için somut bir yol haritası:
Yapay zeka ajanlarınızı envanterleyin
Hangi sistemler karar alır veya karar almaya yardımcı olur? Her birinin amaçlanan amacını belgeleyin.
Ek III uygulanabilirliğini sınıflandırın
Her bir ajanı Ek III kategorilerine eşleştirin. Hangilerinin yüksek riskli olduğunu belirleyin.
Mevcut günlük kaydını gereksinimlerle denetleme
Mevcut kayıtları Karar Paketi gereksinimleriyle karşılaştırın. Boşlukları belirleyin.
Karar izleme altyapısını dağıt
AIAgentree'nin SDK'sını entegre edin. Karar noktalarında Karar Paketlerini yakalamaya başlayın.
İnsan denetimi iş akışlarını oluşturun
Madde 14'e göre onay kuyruklarını, geçersiz kılma prosedürlerini ve yükseltme yollarını tanımlayın.
Regülatör-tepki çalışma kitabı oluşturun
30 günlük denetim talebine nasıl yanıt vereceğinizi belgeleyin. Yanıt akışını test edin.
Bu Gönderinin Kapsamadığı Konular
Sınırlar önemlidir. Bu gönderi özellikle Madde 6 yüksek risk sınıflandırmasını ele almaktadır. Şunları kapsamaz:
- •Yasaklı AI (Madde 5) — eğer sisteminiz buraya giriyorsa, uyum sağlamak mümkün değildir
- •ABD AI düzenlemesi — farklı çerçeveler uygulanır; ABD uyum kılavuzumuza bakın
- •Tam AB AI Yasası — Maddeler 7-86 birçok başka gerekliliği kapsamaktadır
- •Hukuki danışmanlık — bu bilgilendirici bir içeriktir, hukuki danışmanlık değildir
Sıkça Sorulan Sorular
AB Yapay Zeka Yasası'nın 6. Maddesi nedir?
Madde 6, AB Yapay Zeka Yasası kapsamında yüksek riskli yapay zeka sistemleri için sınıflandırma kurallarını belirler. Bir yapay zeka sisteminin, Ek III'te listelenen alanlardaki (istihdam, kredi, sağlık hizmetleri, eğitim vb.) kullanımı temelinde 'yüksek riskli' olarak nitelendirileceğini tanımlar ve zorunlu uyum gereklilikleri için kayıt, şeffaflık ve insan denetimi dahil olmak üzere eşik değerini belirler.
AB AI Yasası Madde 6 ne zaman yürürlüğe giriyor?
Yüksek riskli AI sistem gereksinimleri, 2 Aralık 2027 tarihine kadar, Dijital Omnibus on AI tarafından 2 Ağustos 2026'dan ertelenmiş olan bağımsız Ek III sistemleri için karşılanmalıdır. Bu, Ek III kategorilerinde AI ajanları dağıtan organizasyonlar için birincil uyum son tarihidir. Bazı hükümler (yasaklı uygulamalar) ise Şubat 2025'te daha önce yürürlüğe girmiştir.
Ek III yüksek risk kategorileri nelerdir?
Ek III, 8 yüksek risk kategorisini tanımlar: (1) biyometrik veriler, (2) kritik altyapı, (3) eğitim/mesleki eğitim, (4) istihdam/işçi yönetimi, (5) temel hizmetlere erişim (kredi, sigorta, yardımlar), (6) hukuk uygulaması, (7) göç/iltica ve (8) adaletin yönetimi. Bu alanlarda karar veren AI ajanları, tam Madde 6 gerekliliklerine uymalıdır.
Madde 6, kayıt ve izlenebilirlik için ne gerektiriyor?
Madde 6 (ve ilgili Madde 12), yüksek riskli yapay zeka sistemlerinin kararların izlenebilirliğini sağlayan otomatik kayıt tutmasını gerektirir. Bu, neyin karar verildiğini, gerekçe temelini, dikkate alınan alternatifleri, başvurulan kanıtları ve insan denetim eylemlerini kaydetmeyi içerir — yalnızca API çağrılarını ve zaman damgalarını kaydeden yürütme günlüklerinin çok ötesinde.
Karar izleme, AB AI Yasası uyumluluğu için standart kayıttan nasıl farklıdır?
Standart günlükler, ne olduğunu kaydeder (API çağrıları, zaman damgaları, hatalar). Madde 6 uyumu, kararın kendisinin izlenebilirliğini gerektirir — neden alındığı, hangi kanıtların desteklediği, hangi alternatiflerin değerlendirildiği ve kimin sorumlu olduğu. Karar izleme, bu yapılandırılmış akıl yürütmeyi denetlenebilir Karar Paketleri olarak yakalar ve düzenleyici gereklilikleri karşılar.
Madde 6'ya uyulmaması durumunda cezalar nelerdir?
Yüksek riskli yapay zeka gerekliliklerine uyulmaması, 15 milyon €'ya kadar veya global yıllık ciroyun %3'ü kadar, hangisi daha yüksekse, para cezası ile sonuçlanır. En ciddi ihlaller (yasaklı uygulamalar) için cezalar 35 milyon €'ya veya cironun %7'sine kadar çıkabilir. 1 milyar € ciroya sahip bir şirket için bu, 30-70 milyon € arasında potansiyel para cezası anlamına gelir.
AB AI Yasası, AB dışındaki şirketlere uygulanır mı?
Evet. AB Yapay Zeka Yasası'nın sınır ötesi etkisi vardır. Bu yasa, yapay zeka sistemleri AB pazarına sunulan, yapay zeka çıktıları AB içinde kullanılan veya yapay zeka kararları AB sakinlerini etkileyen herhangi bir kuruluşa uygulanır — şirketin merkezi nerede olursa olsun.
Madde 6 uyumu için nasıl hazırlık yapabilirim?
90 günlük bir hazırlık programına başlayın: (1) AI ajanlarınızı envanterleyin, (2) Ek III uygulanabilirliğini sınıflandırın, (3) Mevcut günlükleme ile Karar Paketi gereksinimlerini denetleyin, (4) karar izleme altyapısını kurun, (5) insan denetimi iş akışlarını oluşturun, (6) düzenleyici yanıt çalışma kitapları oluşturun. AIAgentree, Madde 6 uyumluluğu için özel olarak tasarlanmış altyapı sağlar.
İlgili Konular
İlgili Makaleler
Yapay Zeka Kararları Faturayı Hak Ediyor: Neden Karar İzleme, Yapay Zeka Yönetiminde Eksik Katmandır
Her finansal işlem bir makbuz alır. Her yasal sözleşme bir imza alır. Ama milyonlarca insanı etkileyen AI kararları? Görünmez. Karar izleme, her AI kararının arkasındaki NEDENİ yakalayarak bunu değiştirir.
AI Kararları için GraphRAG: Neden Grafikler, Ajan Belleği için Vektör Aramayı Geçer
Loglar üzerindeki Vektör RAG, "parça çorbası" — karşı argümanları, onayları ve bir kararı savunulabilir kılan emsalleri kaçıran bağlantısız metin parçaları döndürür. Kararlar normatif bir argüman grafiği olarak saklandığında, geri alma işlemi bunun yerine sınırlı, denetlenebilir bir Karar Paketi döndürür.
Güvenilir Yapay Zeka Nedir?
Madde 6 uyarınca yüksek risk sınıflandırması, güvenilir-yapay zeka uygulamaları, şeffaflık, denetim ve kanıtların isteğe bağlı olmaktan çıktığı yerdir.
AIAgentree Ekibi
AI Uyumluluğu
AIAgentree ekibi, AI ajanları için karar izleme altyapısı inşa ediyor. Misyonumuz, AI akıl yürütmesini görünür, denetlenebilir ve geliştirilebilir hale getirmektir.
Aralık 2027 geliyor.
Uyum ekibimizle 30 dakikalık bir Madde 6 hazırlık kontrolü ayırtın. Mevcut durumunuzu değerlendireceğiz ve uyum yolunu haritalandıracağız.
Hazırlık Kontrolü Ayırt